Όλο και περισσότεροι ξένοι μετακομίζουν στην Αθήνα

Συµβαίνει το εξής παράδοξο: ενώ Αθηναίοι αποχωρίζονται την πόλη τους για να ζήσουν στο εξωτερικό, όλο και περισσότεροι ξένοι εγκαθίστανται εδώ. Είναι καλλιεργηµένοι, µορφωµένοι και εργάζονται κυρίως στον καλλιτεχνικό τοµέα. Μουσικοί, συγγραφείς, αλλά κυρίως εικαστικοί. Η Αθήνα αποτελεί πλέον πόλο έλξης για δηµιουργικές ψυχές – οι καλλιτέχνες άλλωστε έχουν την τάση να έλκονται από την καταστροφή, το εγκαταλελειµµένο, τη διάλυση. Η αλήθεια είναι όµως ότι, λόγω της κρίσης, η πρωτεύουσα έχει αποκτήσει «χαρακτήρα». Και, ως γνωστόν, όταν οι καλλιτέχνες ανοίγουν στούντιο σε µια περιοχή, τότε αυτή γίνεται της µόδας. ∆εν γνωρίζουµε αν η Αθήνα θα είναι το επόµενο «Βερολίνο», ωστόσο οι ξένοι φαίνεται να εντυπωσιάζονται από την ενέργεια της πόλης, τη χαοτική αρχιτεκτονική, τις χαµηλές τιµές και το αίσθηµα ελευθερίας (ή ανοµίας, όπως θέλετε πείτε το) που επικρατεί στην ελληνική κοινωνία.
Catriona Gallagher
καλλιτέχνης

∆εν προφέρεται το όµικρον. Ονοµάζοµαι Κατρίνα». Η 24χρονη Αγγλίδα απόφοιτος της Σχολής Καλών Τεχνών Εδιµβούργου εγκαταστάθηκε πέρυσι το καλοκαίρι στην Ελλάδα, ύστερα από µια πρόσκληση να συµµετάσχει σε οµαδική έκθεση. Μένει σε ένα διαµέρισµα στην Κυψέλη, µε συγκάτοικο µια Αµερικανίδα µουσικό, η οποία επίσης αποφάσισε να ζήσει στην Αθήνα. Μου έδειξε την καινούργια της σειρά σχεδίων µε θέµα το περδικάκι, ένα ελληνικό φυτό που ανήκει στην οικογένεια της τσουκνίδας. «Κάνω έρευνα γι’ αυτό δύο χρόνια τώρα», αποκάλυψε. «Το πρόσεξα όταν ήρθα για πρώτη φορά στην πόλη. Ηταν παντού: στις ρωγµές των πεζοδροµίων, στα ερειπωµένα σπίτια, σε αρχαιολογικούς χώρους… Κανείς όµως δεν ήξερε την ονοµασία του. Με ενδιαφέρει το πώς αυτό το φυτό συσχετίζεται µε την έννοια της εγκατάλειψης». Αυτό συµβαίνει συχνά µε άτοµα άλλων χωρών. Παρατηρούν και «ρίχνουν φως» σε πράγµατα που εµείς από συνήθεια δεν δίνουµε ιδιαίτερη σηµασία. Για παράδειγµα, ένα άλλο έργο της πραγµατεύεται τους φωταγωγούς. «Η Αθήνα µε εµπνέει. Περπατώντας στην πόλη, νιώθω ότι εργάζοµαι». Η αρχιτεκτονική παίζει ρόλο στη δουλειά της. Πώς της φαίνεται η διάταξη της πόλης; «Παρότι είναι προβληµατική, βρίσκω εκπληκτική την οικιστική έκρηξη που συνέβη στην Αθήνα τις δεκαετίες ’60 και ’70. Είναι φοβερό το γεγονός να κατεδαφίζεις παλιά κτίρια προκειµένου να οικοδοµήσεις καινούργια. Είναι τελείως διαφορετική εµπειρία από εκεί απ’ όπου προέρχοµαι. Στη Βρετανία οτιδήποτε παλιό προστατεύεται. Ζώντας εδώ, κατάλαβα ότι, όταν ζεις σε µια κοινωνία διαφορετική από τη δική σου, σε κάνει να αµφισβητήσεις τη νόρµα». Η Κατρίνα Γκάλαχερ βγάζει τα προς το ζην προσφέροντας µαθήµατα Αγγλικών. Τι της αρέσει στην Αθήνα; «Η θέα από τον Λυκαβηττό. Σχεδόν σοκάροµαι κάθε φορά που βλέπω αυτή την άτακτη, λευκή, χτισµένη περιοχή – τόσο µπετόν, τόσο βαριά, τόσο συµπαγής».
Βecky Campbell
εικαστικός

Οταν διήνυε το τελευταίο έτος της σχολής της (Καλών Τεχνών Εδιµβούργου), την πλησίασε ένας συµφοιτητής της, ο Ελληνας Αύγουστος Βεϊνόγλου, και της είπε ότι σκεφτόταν να οργανώσει ένα πρόγραµµα φιλοξενίας στην Αθήνα και τη ρώτησε αν ενδιαφερόταν να πάρει µέρος. Η Μπέκι Κάµπελ δέχτηκε µε χαρά, και έτσι το 2012 βρέθηκε στην ελληνική πρωτεύουσα ως η πρώτη φιλοξενούµενη του Snehta Residency. «Οταν τελείωσε η δίµηνη διαµονή µου, επέστρεψα στο Εδιµβούργο, µην µπορώντας όµως να προσαρµοστώ ξανά στην παλιά ζωή µου», θυµάται η 30χρονη Σκωτσέζα καλλιτέχνις, «οπότε, ύστερα από δύο εβδοµάδες έκλεισα πτήση για την Αθήνα χωρίς επιστροφή. Κάτι µε κρατάει εδώ». Τι; «Βρήκα έναν τόπο που µε κάνει να αισθάνοµαι ζωντανή. Υπάρχει µια παράξενη ενέργεια εδώ. Η αθηναϊκή εικαστική σκηνή είναι µικρή, αλλά είναι δραστήρια. Στην αρχή δεν καταλάβαινα τα έργα των Ελλήνων, όµως µαθαίνοντας περισσότερα για την Αθήνα και µελετώντας την ελληνική ιστορία, µπορούσα να ερµηνεύσω καλύτερα το νόηµα των εκθέσεων». Η Μπέκι µιλάει λίγο τη γλώσσα µας (έκανε έξι µήνες µαθήµατα Ελληνικών στο Πανεπιστήµιο Αθηνών) και σήµερα «τρέχει» το πρόγραµµα φιλοξενίας καλλιτεχνών στην Κυψέλη µαζί µε τον Αύγουστο. Εχει επιλέξει να ζει στην Καλλιθέα – συγκατοικεί µε έναν άλλον καλλιτέχνη, σε µια µονοκατοικία κοντά στις γραµµές του τρένου. Τα πάντα στο σπίτι της µοιάζουν µε εικαστικές εγκαταστάσεις. Πάνω στο γραφείο της είναι τοποθετηµένα παράξενα µικροσκοπικά εύθραυστα αντικείµενα – η εικόνα από ψηλά µοιάζει µε προθήκη µουσείου Φυσικής Ιστορίας. «Στα έργα µου επικρατεί η έννοια της αµφισηµίας, ίσως γι’ αυτόν το λόγο µού αρέσει τόσο πολύ η Αθήνα». Η οικία µπορεί να µη διαθέτει θέρµανση (πώς τη βγάζει το χειµώνα; – «Μην ξεχνάς ότι είµαι Σκοτσέζα»), έχει όµως µια όµορφη αυλή µε δέντρα. «Αγαπώ αυτόν τον κήπο. Εχει ροδιά, νεραντζιές, λεµονιά…» Ποιο είναι το αγαπηµένο της αξιοθέατο; «Το Αρχαιολογικό Μουσείο».

Lee Wells
εικαστικός, art dealer

Ο Λι Γουέλς µεγάλωσε σε µια φάρµα αλόγων στο Οχάιο. Σπούδασε Ψυχολογία και Καλές Τέχνες στο Σικάγο. Το 2000 µετακόµισε στη Νέα Υόρκη, όπου εργάστηκε ως επιµελητής, γκαλερίστας και έµπορος τέχνης. Πριν από µερικούς µήνες άνοιξε έναν εκθεσιακό χώρο στον Νέο Κόσµο -πίσω από τη Στέγη Γραµµάτων και Τεχνών-, εξακολουθεί ωστόσο να είναι υπεύθυνος σε µια αίθουσα τέχνης στο νότιο Μανχάταν. «Πριν από µερικά χρόνια ήθελα να αφοσιωθώ ξανά στην τέχνη µου. Χρειαζόµουν όµως ένα χώρο για να δουλέψω, και στη Νέα Υόρκη τα στούντιο είναι πανάκριβα». Πώς κατέληξε στην Αθήνα; «Με κάλεσαν οι θεοί», είπε γελώντας. «Ερωτεύτηκα µια όµορφη Αθηναία, η οποία µου έδειξε µια πλευρά της Ελλάδας που δεν υπήρχε περίπτωση να γνωρίσω σαν τουρίστας, και έτσι αποφάσισα να φτιάξω τη ζωή µου εδώ». Ποιες είναι οι πρώτες του εντυπώσεις; «Η Αθήνα µού θυµίζει κάπως τη Νέα Υόρκη κατά τις δεκαετίες του ’70 και του ’80. Ακατέργαστη και την ίδια στιγµή “εξευγενισµένη”», είπε και συµπλήρωσε: «Είναι πολύ δύσκολο για έναν καλλιτέχνη να ζει σε µεγάλα αστικά κέντρα, όπως η Νέα Υόρκη, το Παρίσι ή το Λονδίνο. ∆εν σου περισσεύει χρόνος να παράγεις τέχνη, γιατί πρέπει να δουλεύεις για να επιβιώνεις. Ή, αν τα καταφέρνεις, συνήθως αυτά που κάνεις είναι συνδεδεµένα µε το πώς µπορείς να βγάζεις χρήµατα.
Ο κόσµος της τέχνης παραείναι εµπορευµατοποιηµένος, και αυτό φαίνεται από τα προϊόντα που πωλούνται στις γκαλερί. Νοµίζω ότι η Αθήνα είναι µια πολύ φιλόξενη πόλη για καλλιτέχνες και αποτελεί πλέον έναν τόπο διέλευσης σηµαντικών προσώπων της διεθνούς εικαστικής σκηνής». Η κουβέντα µας κατέληξε αναπόφευκτα στην Documenta. «Θα είναι κάτι σαν τους Ολυµπιακούς, αλλά στο χώρο της τέχνης. Τώρα είναι επιτακτική ανάγκη για τους Ελληνες εικαστικούς να αναπτύξουν ταχύτητα. Εγώ θέλω µε το χώρο µου εδώ να χτίσω µια γέφυρα µεταξύ Αµερικής και Ελλάδας».

Cathryn Drake
κριτικός τέχνηΣ, επιµελητρια

Η Κάθριν Ντρέικ µένει σε µια παλιά µονοκατοικία, κοντά στην πλατεία Βαρνάβα, στο Παγκράτι. Το διαµέρισµά της είναι όµορφο και είναι διακοσµηµένο µε έργα νέων Ελλήνων καλλιτεχνών. Στην είσοδο ήταν ο σκύλος της ο Λάκι, που χοροπηδούσε κρατώντας ένα λουρί στο στόµα. Ηθελε βόλτα! Βγήκαµε λοιπόν να περπατήσουµε στη γειτονιά και ύστερα από λίγο καταλήξαµε για καφέ στο Chelsea Hotel. «Ταιριάζει να γίνει η συνέντευξη εδώ, γιατί προέρχοµαι από τη Νέα Υόρκη», µου είπε η Κάθριν, η οποία γράφει για το αµερικανικό περιοδικό τέχνης Artforum. Η κριτικός τέχνης ζούσε επί πολλά χρόνια στην Ιταλία, πριν αποφασίσει να µετοικήσει στην Ελλάδα, το 2011. Πώς βρέθηκε στα µέρη µας; «Είναι το αποτέλεσµα µιας σειράς ευκαιριών και συµπτώσεων. Οµως, συχνά επισκεπτόµουν την Ελλάδα για να καλύψω εικαστικά γεγονότα». Tι της αρέσει εδώ; «Η Αθήνα είναι η µόνη δυτική πρωτεύουσα που εξακολουθεί να είναι ανθρώπινη και να προσφέρει ποιότητα ζωής. Παρά την έλλειψη πόρων, η αθηναϊκή πολιτιστική ζωή συνεχίζεται, κυρίως από την επιθυµία ορισµένων ανθρώπων που εκτιµούν τη σηµασία του πολιτισµού. Η κρίση υπήρξε καταλυτική, απελευθέρωσε δηµιουργικές δυνάµεις και ώθησε άτοµα ή οµάδες να αναπτύξουν νέα µοντέλα καλλιτεχνικής αυτοδιαχείρισης. Ολα αυτά οδηγούν σε ένα πράγµα: την ελευθερία». Ποια είναι η γνώµη της για τους Ελληνες; «Η κρίση έβγαλε στην επιφάνεια τα καλά και τα κακά των ανθρώπων – αλλά κυρίως τα προτερήµατα. Οι Ελληνες είναι δυνατοί και δεν φοβούνται να λένε την άποψή τους». Και για τον τόπο; «Η Ελλάδα παρουσιάζει µεγάλο γεωπολιτικό ενδιαφέρον. Aνήκει στην Ευρώπη, ωστόσο διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά µιας βαλκανικής χώρας. Είναι σαν αουτσάιντερ, ενώ την ίδια στιγµή είναι µέλος µιας οικογένειας, κάπως δυσλειτουργικής βέβαια, αλλά είµαι συνηθισµένη, καθότι προέρχοµαι από µια τέτοια. Γι’ αυτόν το λόγο νιώθω  άνετα εδώ», κατέληξε γελώντας.

Πηγή: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

SHARE ON:Share on FacebookPin on PinterestTweet about this on Twitter
  • Περισσότερα άρθρα στη κατηγορία Άνθρωποι της Ελλάδας